सन्तानको दीर्घायुको कामना गर्दै आज जितिया पर्व मनाइँदै, यस्तो छ तीन दिने विधि र जितवाहनको पौराणिक कथा

१७ असोज, काठमाडौं । नेपालका थारू, मैथिली तथा भोजपुरी समुदायका महिलाहरूले आफ्ना सन्तानको दीर्घायु, सुस्वास्थ्य र उज्ज्वल भविष्यको कामना गर्दै मनाउने पवित्र एवं कठोर जितिया पर्व आज धार्मिक विधिपूर्वक मनाइँदै छ । आश्विन कृष्ण पक्षको सप्तमीदेखि नवमी तिथिसम्म तीन दिनसम्म निरन्तर मनाइने यो पर्वलाई आमाहरूको निष्ठा र अगाध स्नेहको प्रतीकका रूपमा लिइन्छ । 

भगवान् जितवाहनको पौराणिक कथा 

धार्मिक मान्यता अनुसार, पौराणिक कालमा जितवाहन गन्धर्वका राजा थिए । उनी अत्यन्तै दयालु, त्यागी र परोपकारी स्वभावका थिए । राज्य त्याग गरी वनवास बसेका बेला उनले एक नागमाता आफ्नो एक मात्र छोरा ‘शंखचूड’लाई पक्षीराज गरुडको भोजन बन्न पठाउनुपरेका कारण साह्रै रोइरहेकी देख्छन । 

नागमाताको दुःख देखेर जितवाहनले ती नागको रक्षा गर्न आफ्नै ज्यान जोखिममा राख्ने निर्णय गर्छन् । उनी शंखचूडको सट्टा आफैं रातो कपडा ओढेर गरुडको भोजन बन्न जान्छन् । जितवाहनको यो अद्भुत त्याग, साहस र परोपकार देखेर गरुड प्रभावित हुन्छन् र उनलाई जीवनदान दिँदै भविष्यमा नागहरूको शिकार नगर्ने वचन दिन्छन । 

यसरी जितवाहनको महान् त्यागले सन्तानको रक्षा भएको स्मरणमा आमाहरूले आफ्ना सन्तानको कल्याणका लागि जितवाहनलाई देवताका रूपमा पूजा गर्दै जितिया पर्व मनाउने परम्परा चलेको हो । विशेष गरी तराई-मधेस र भित्री मधेस क्षेत्रमा जितिया पर्वको अवसरमा धार्मिक अनुष्ठान, कथा वाचन र सांस्कृतिक झाँकीसहितका कार्यक्रमहरू आयोजना गरिएका छन ।